Health

ගර්භ තරලය හෙවත් ආම්ලික තරලය (Amniotic Fluid) ගැන දැනගන්න

ගර්භණී සමයේ දී කළලයේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය කෙරෙහි හේතුවන ඉතා වැදගත් කරුණක් ලෙස ගර්භ තරලය (Amniotic Fluid) හැඳින්විය හැකිය. එමෙන්ම ගර්භණී අවස්ථාවේ දී කුස තුළ වැඩෙන දරුවාගේ නිරෝගී වර්ධනයට මෙන්ම දරුවා නිරෝගීමත් ජනිතයෙකු ලෙස බිහිවීම කෙරෙහි ද මෙම තරලය ඉතා අවශ්‍ය සාධකයක් වනු ඇත. මෙම ගර්භ තරලය නිර්මාණය වන්නේ කුස තුළ වැඩෙන ජනිතයාගේ මුත්‍රා මගිනි. එහි කිසිඳු අපද්‍රව්‍යයක් අඩංගු නොවන අතර කළලයේ සියලු අපද්‍රව්‍ය බාහිර පරිසරයට බැහැර වනුයේ මවගේ වැදෑමහ සහ මවගේ වකුගඩු හරහා ය. එහෙත් මුල් අවස්ථාවේ දී විශේෂයෙන් ම සති 8, 12, 16 වැනි කාලවල දී වැදෑමහේ පටක හරහා ඇති වන ස්‍රාවයන් දරුවාගේ සම හරහා ඇති වන ස්‍රාවයන් සහ පෙකෙණිවැල හරහා ඇති වන ස්‍රාවයන් තුළින් ද මෙම ගර්භ තරලය ඇති වන අතර සාමාන්‍යයෙන් සති 20න් පමණ පසු මෙම ගර්භ තරලය මූලිකව සැකසෙන්නේ (90%ක් පමණ) කුස තුළ වැඩෙන දරුවාගේ මුත්‍රා මගිනි. එමෙන්ම ගර්භ තරලය සැකසෙන අතර ම එය සෑම තත්ත්පරයක් පාසා ම නැවත අවශෝෂණයවීමක් ද සිදුවෙයි. එනම් එය වක්‍රාකාර ක්‍රියාවලියක් සේ ක්‍රියාත්මක වේ. මෙය අවශෝෂණය වීම සිදුවන්නේ, කුසේ සිටින දරුවා එය ගිලීම මගිනි. එමෙන්ම පටක හරහා කුස තුළ වැඩෙන දරුවා මෙය පෙනහලු තුළට ආශ්වාස කිරීමෙන් මෙම ගර්භ තරලය නැවත අඩුවීමක් ද සිදුවේ. ඒ අනුව මෙහි යම්කිසි සමතුලිතතාවක් තිබේ.

ගර්භ තරලයෙහි පරිමාව නොහොත් එහි වැඩිම පරිමාව ඇත්තේ, සති 34 දී ය. මෙහිදී පරාසය ද ඉතාමත් වැඩිවන අතර තරලයේ උස 7.6 cm – 30 cm දක්වා පරාසයක් දැකිය හැකිය. එහෙත් සති 28 දී ගර්භ තරලයේ පරිමාව උසක් ලෙස ගතහොත් එහිදී 5.8 cm – 20 cm පමණ විය හැකිය. ගර්භ තරලයේ උස අප එහි කොන් 4 මැන අප ඒ ලබාගන්නා අගයන් සතියෙන් සතිය වෙනස්විය හැකි අතර මෙය සති 34 දක්වා වැඩිවී සති 40 වනවිට යළිත් අඩුවීමක් දක්නට හැකිය. සති 28 තිබෙන ගර්භ තරලය සහ එහි සති 34 තිබෙන ගර්භ තරලය එකවර ම අගයන් ලෙස එකිනෙක සන්සන්දනය කළ නොහැකි අතර එය සංසන්දනය කිරීමේ දී ගර්භ තරලයේ එම වෙනස ගැන හොඳ අවබෝධයක් සහිතව සංසන්ධනය කළ යුතුය.

වෛද්‍ය විශේෂඥවරු ලෙස කුස තුළ වැඩෙන දරුවාගේ නිරෝගීකම පිළිබඳ සඳහන් කරන සාධක 5ක් අතුරින් ගර්භ තරලයේ පරිමාව එම දරුවාගේ නිරෝගීකම පිළිබඳ ඉතාමත් වැදගත් සාධකය ලෙස සලකනු ලබයි. මේ තරලය අඩුවන්නේ නම් එයට හේතුව වනුයේ කුස තුළ වැඩෙන දරුවාට ආහාර, ඔක්සිජන් අඩුවීම හෝ දරුවාගේ යම්කිසි ප්‍රශ්නයක් විය හැකිය. එලෙස කුස තුළ වැඩෙන දරුවා නිසි පරිදි වර්ධනය නොවන්නේ නම් කුස තුළ සිටින ජනිතයා පළමුව සිදුකරනුයේ ජනිතයාගේ රුධිරය නැවත බෙදීමයි. එනම් වැඩිපුර ම රුධිරය සැපයිය යුතු අවයව දෙකක් වන හෘදය වස්තුවෙහි ඇති මාංශ පේශිය සහ ජනිතයාගේ මොළය යන දෙකට ම කුස තුළ වැඩෙන දරුවා සෑමවිට ම වැඩි ඔක්සිජන් සහ රුධිරය ප්‍රමාණයක් යැවිය යුතුය. එහෙත් ජනිතයාගේ වකුගඩුවලින් තරලය සැකසීම මිස වෙනත් යමක් සිදු නොවන නිසා එය කුස තුළ වැඩෙන දරුවාට එතරම් අත්‍යවශ්‍ය දෙයක් නොවේ. එහිදී ඔක්සිජන් මදි අවස්ථාවක දී එම මොහොත අනුව දරුවා ආම්ලික තරලය අඩුවෙන් නිෂ්පාදනය කිරීමක් සිදු කරයි.

මෙම ආම්ලික තරලය 5ට වඩා අඩු වේ නම් එය විශේෂයෙන් ම සති 34න් පසු දරුවාගේ නිරෝගිකම පිළිබඳ ඉතාමත් සලකා බැලිය යුතු සාධකයක් ලෙස සැලකේ. මෙහිදී සලකා බැලෙන සාධකයන් වන්නේ, කුස තුළ සිටින දරුවාට ප්‍රමාණවත් ඔක්සිජන් ප්‍රමාණයක් ලැබේද යන්නයි. මෙය අප Biophysical profile (BPP) ලෙස හඳුන්වයි. මෙහි ඉතාමත් වැදගත් සාධකය ලෙස Amniotic fluid index ලකුණු 2 හැඳින්විය හැකි අතර සති 34කට පසු ආම්ලික තරලයෙහි අගය 3ට වඩා අඩු වේ නම්, එම ලකුණු 2 ලබාදිය නොහැකිය. ඇතැම් විට ආම්ලික තරලය නොමැතිම අවස්ථාවල දී පරිණතභාවය එනතුරු සති 34 – 35 දී වැනි කාලවල දී ජනිතයාව බිහි කිරීමට සිදුවේ. නැතහොත් ජනිතයා මිය යාමට වුව හැකිය. ආම්ලික තරලය ශුන්‍ය වන එක් අවස්ථාවක් ලෙස ආම්ලික තරලයේ රැඳෙන පටක එනම් water bag එක කැඩී යාම හැඳින්විය හැකිය. මෙලෙස water bag එක කැඩීයාම බොහෝවිට ඉබේට ම සිදුවන අතර ඇතැම්විට බැක්ටීරියා ආසාදනයවීම වැනි තත්ත්වයක් හේතුවෙන් ද සිදුවිය හැකිය. සාමාන්‍ය දරු ප්‍රසූතියක දී කුස තුළ වැඩෙන දරුවාගේ ආම්ලික තරලය එළියට ගැනීම තුළින් දරු ප්‍රසූතිය ඉක්මන් වීමක් සිදුවේ. ඒ තරලය ඉවත් කිරීමත් ARM (Artificial Rupture of Membranes) එමගින් කුස තුළ සිටින ඉක්මනින් බිහිවීමක් සිදුවේ.

ආම්ලික තරලයෙහි තවත් එක් වැදගත් කරුණක් වන්නේ දරුවාගේ ශ්වසනයයි. කුස තුළ සිටින දරුවා ශ්වසනය කිරීම සති 26 – 27 පමණ වන විට ආරම්භ කරන අතර දරුවා ශ්වසනය කරනුයේ එම වටේ තිබෙන තරලයයි. මෙම තරලය අඩුවන්නේ නම් දරුවාගේ පෙනහලු වර්ධනයේ ද යම් අඩුවක් ඇති විය හැකියි. ඒ අනුව තරලය අඩු අවස්ථාවක දී කළලයේ සති ගණන පූර්ණය වුව ද දරුවාගේ පෙනහලු පරිණතවී නොතිබිය හැකිය. එහිදී අපට dexamethasone (steroid injection) වැනි එන්නතක් ලබාදීමෙන් කුස තුළ වැඩෙන දරුවාගේ පෙනහලු පරිණත කිරීමක් සිදු කළ හැකිය.

තව ද ආම්ලික තරලයෙහි ප්‍රමාණය යන්න කුස තුළ සිටින දරුවා මෙලොවට බිහි කරන්නේ කවදා ද යන්න පිළිබඳ තීරණය කිරීම කෙරෙහි බලපාන වැදගත් සාධකයක් වනු ඇත. එබැවින් ගර්භණී තත්ත්වයේ දී සායනවලට සහභාගි වන විට විශේෂයෙන් ම සති 26න් පසු ප්‍රසව හා නාරිවේද වෛද්‍යවරුන් ආම්ලික තරලයෙහි පරිමාව/උස පිළිබඳ මව්වරු සමඟ සාකච්ඡා කරන අතර එය සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරය තුළ ද වැදගත් මාතෘකාවක් වී ඇත.

ප්‍රසව හා නාරිවේද විශේෂඥ වෛද්‍ය නලින්ද රොඞ්්‍රගෝ

සටහන – පියුමිලා අරවින්දි